Weeshuistoerisme: waarom je geen vrijwilligerswerk in een weeshuis doet
arrow_drop_up arrow_drop_down

Weeshuistoerisme

RTL Live besteedde pas geleden aandacht aan het onderwerp ‘weeshuistoerisme‘. Celine Verheijen legt namens Defence for Children uit wat het probleem is:

Ons punt gaat erover dat kinderhuizen geen oplossing zijn voor het laten opgroeien van kinderen.  60 Jaar onderzoek laat zien dat opgroeien in een kinderhuis nadelige gevolgen heeft. Zoals voor de gezondheid, ontwikkeling en sociale kansen van kinderen. Daarin volgen we VN Richtlijnen voor alternatieve zorg voor kinderen.

De rol van overheden

Het zoeken naar alternatieven geldt voor alle overheden.

– Overheden moeten zoveel mogelijk voorkomen dat kinderen en ouders onnodig van elkaar gescheiden worden

– Overheden moeten zorgen voor goed georganiseerde en gecontroleerde kinderhuizen die tijdelijk en kleinschalig zijn en de situatie in een gezin nabootsen totdat een beter alternatief (bijvoorbeeld re-integratie in het gezin met behulp van pleegzorg) is gevonden

– Kinderen onder 3 jaar moeten niet in een kinderhuis worden opgevangen want er moet eerst worden gezocht naar alternatieven, omdat één-op-één interactie en hechting cruciaal is voor de fysieke en emotionele groei en welzijn in deze leeftijdsfase

Particuliere kinderhuizen afhankelijk van westers geld

Particuliere kinderhuizen zijn vaak afhankelijk zijn van westers geld. En vrijwilligers dragen niet bij aan een structurele oplossing voor deze kinderen. Vrijwilligers maken namelijk geen onderdeel uit van het systeem van kinderbescherming. Er is geen controle op hen. Kinderhuizen worden opgezet en gerund door particuliere mensen met de beste intenties. Mensen die niet perse een pedagogische achtergrond hebben. Door het geld dat voor deze kinderhuizen wordt geworven, bestaat er bovendien het risico dat kinderen onnodig in een kinderhuis opgroeien. Omdat er financieel belang bij is voor verschillende stakeholders om de kinderhuizen in stand te houden. Door deze redenen zijn er helaas misstanden in deze sector. Verantwoordelijke overheden voelen zich ook niet genoeg genoodzaakt te zoeken naar alternatieven. Alhoewel steeds meer overheden particuliere kinderhuizen willen certificeren of sluiten. 

Onze boodschap is dat de energie en het geld dat besteed wordt aan het gebouw, personeel, voedsel, school, etc. voor een particulier westers opgezet kinderhuis, beter besteed zou zijn aan het herenigen met familie en gezinsgerichte hulp. Zodat kinderen niet door armoede gescheiden worden van hun ouders. Want onderzoek wijst uit dat het overgrote deel van de kinderen nog een of beide ouders hebben.”

Weeshuistoerisme houdt uitbuiting van kinderen in stand

Naar aanleiding van de uitzending van RTL Live heb ik contact opgenomen met Celine Verheijen. Ik persoonlijk, en daarmee ook Doingoood, neemt expliciet afstand van uitbuiting van kinderen in tehuizen. Wij werken dan ook niet samen met weeshuizen. De ontwikkelingen op dit gebied vinden ook wij zorgelijk.

Ineke: Wij vinden het schokkend wat er gebeurt. Vreselijk dat er projecten bestaan die kinderen ronselen en zichzelf in stand houden omdat men er geld aan verdient. Doingoood selecteert vrijwilligers zorgvuldig, mede dankzij de campagnes van Better Care Network hebben we onze criteria op dat gebied steeds verder aangescherpt in de afgelopen jaren. De projecten waarmee wij werken bieden tijdelijke opvang. Deze instellingen zijn gericht op familiehereniging. Schoolverlaters komen sowieso niet in aanmerking voor vrijwilligerswerk bij zo’n project. Alleen mensen met een pedagogische of medische achtergrond. De projecten waarmee wij werken ontvangen alléén van ons vrijwilligers, mondjesmaat en maximaal 2 tegelijk.”

Crisisopvang

De staff is overal primair verantwoordelijk voor de zorg voor de kinderen. Vrijwilligers ondersteunen de huismoeders met praktische werkzaamheden en kennisoverdracht. Vaak zijn de huismoeders ter plaatse helemaal niet pedagogisch onderlegd. Vaak zijn zij zelf ervaren moeder of huisvrouw. Helaas weten zij niks van kinderziekten, laat staan van ontwikkeling van kinderen. Ik steek mijn beide handen in het vuur voor alle projecten. Dit zijn allemaal projecten uit mijn persoonlijke netwerk. Onze Nederlandse coördinator (geen agent, maar een medewerker in dienst bij Doingoood zelf) komt er wekelijks. Hierdoor kennen wij alle kinderen en medewerkers. De kinderen verblijven daadwerkelijk tijdelijk in de opvang. Kinderen worden hier niet voor het geld geronseld. Eventueel bekende ouders of familieleden worden juist aangemoedigd om op bezoek te komen. En de projectleiding zorgt enorm goed voor de kinderen. De slaapzalen zijn schoon, de kinderen krijgen goed te eten, de staff is heel lief voor hen en de kinderen worden goed verzorgd.”

Update (juni 2019): Twee projecten waarmee wij (tot nu) nog hebben samengewerkt, vielen in de categorie ‘crisisopvang’. Zij doen tijdelijke opvang van kwetsbare kinderen in Malawi, totdat een permanente oplossing voor hen in een gezin gevonden is. Eén van die projecten verzorgt kinderen die in extreem arme families geboren worden tot het 5e levensjaar. De kindersterfte is enorm hoog in Malawi en dit project wil kinderen een gezonde, veilige start van hun leven geven. Hierbij gaat 99% van kinderen terug naar hun familie, nadat ze een goede start van hun leven hebben gehad.

Sinds 2018 is Doingoood aangesloten bij Vereniging Volunteer Correct. De vereniging is in gesprek met Better Care Network voor het ontwikkelen van richtlijnen rondom de inzet van vrijwilligers en stagiaires. Het gaat hierbij specifiek om projecten waar gewerkt wordt met kinderen jonger dan 3 jaar, die niet thuis wonen. Totdat de richtlijnen hiervoor helemaal bepaald zijn, hebben wij de samenwerking met de crisisopvang projecten voorlopig opgeschort.

Ontwikkelingen bij lokale overheden

In Oeganda is de overheid al langere tijd bezig om kindertehuizen te controleren en te certificeren. Daarbij richten zij zich met name op de particulier opgezette projecten. Hier geldt ook dat men een beleid moet hebben waarin beschreven staat welke stappen het project onderneemt. Binnen welke tijd wordt het kind teruggeplaatst bij de (extended) familie? Of op zoek gaat naar een alternatieve oplossing, bijvoorbeeld pleegzorg. Buitenlandse adoptie kan in Oeganda alleen nadat een kind een jaar in pleegzorg bij het gezin, wonende in Oeganda, heeft gewoond.

Tijdens een werkbezoek aan Malawi, in oktober 2016, is door Ineke en Jeannette ook gesproken over het beleid van de Malawische overheid ten aanzien van kinderen in instellingen. Ook in Malawi komt nu (gelukkig) de ontwikkeling op gang. De overheid moedigt projecten aan om naar alternatieve vormen van opvang en ondersteuning te kijken. Het doel is om kinderen niet meer ‘levenslang’ in een instelling te laten opgroeien. Ook in andere landen zoals Kenia is deze koers al langere tijd ingezet.

Verbeteringen

Celine, in reactie op de toelichting van Ineke over de werkwijze van Doingoood:

“Ik lees dat bij jullie projecten de kinderen tijdelijk in het kinderhuis verblijven, dat is goed. Het is interessant om te kijken wat men doet om te zoeken naar alternatieven. Hoelang de kinderen er gemiddeld verblijven, wat de leeftijd is van de kinderen en hoe de monitoring na herplaatsing eruit ziet. In hoeverre vormt het kinderhuis onderdeel van het kinderbescherming systeem van de overheid? Welke maatregelen zijn er om de veiligheid van kinderen te garanderen? Natuurlijk willen wij altijd meedenken over mogelijke verbeteringen. We kunnen daar een afspraak voor maken.”

Postcode loterij

Opmerkelijk vonden wij wel dat de uitzending van RTL Live blijkbaar mede bedoeld was om nieuwe leden te werven voor de Postcode loterij. Onderaan het bericht vind je een oproep. Mensen kunnen de strijd tegen weeshuistoerisme  steunen door lid te worden van de Postcodeloterij. Wij zetten onze vraagtekens hierbij. Wat is het werkelijke motief van RTL Live, om dit veelbesproken onderwerp nog eens in hun uitzending te belichten?

Aktiepunten

Doingoood maakt een afspraak met Defence for Children en Better Care Network om met elkaar te sparren over eventuele verdere verbeteringen die Doingoood kan doorvoeren binnen de eigen organisatie.

Een koers die Doingoood al sinds 2015/2016 inzet, is het onder de aandacht brengen van het belang van Child Protection Policies (CPP) bij onze partner projecten. Nog niet alle projecten hebben een CPP ontwikkeld en in gebruik. In een CPP staan de rechten van het kind beschreven, evenals het protocol rondom omgangsvormen, welke straffen wel en niet zijn toegestaan en wat te doen en waar melding te maken in geval van (vermoeden van) overtreding van de CPP.

Doingoood heeft in de afgelopen jaren al telkens stappen gezet, naar aanleiding van adviezen en inzichten, om verantwoord te werken. 

Wij maken gebruik van cookies