Is vrijwilligerswerk in het buitenland een goed idee?
arrow_drop_up arrow_drop_down

Is vrijwilligerswerk in het buitenland een goed idee?

Internationaal vrijwilligerswerk krijgt sinds een aantal jaren volop media aandacht. En dan vooral de negatieve ervaringen van mensen die vrijwilligerswerk in het buitenland gedaan hebben.

Weeshuistoerisme

Dat weeshuistoerisme een kwalijke zaak is, daar zijn we het over eens. Ik heb hier ook al meerdere blogs over geschreven.

Op 3FM werd onlangs de podcast ‘Is vrijwilligerswerk in het buitenland een goed idee?’ uitgezonden. Hierin kwamen verschillende betrokkenen bij dit onderwerp aan het woord. Onder andere Better Care Network en Charlotte, die een negatieve ervaring heeft met vrijwilligerswerk bij een weeshuis in Oeganda. Romy van stichting Muses, die jaarlijks zo’n 1000 aanstaande vrijwilligers traint om goed voorbereid aan hun internationale vrijwilligerswerk te beginnen.

Het luisteren van deze podcast is jouw kostbare 40 minuten echt waard. Het helpt je om inzicht te krijgen in valkuilen en dingen om op te letten als je vrijwilligerswerk in het buitenland gaat doen.

Positieve ervaring

Ook Doingoood vrijwilliger Ellen komt aan het woord. Ellen heeft wél een positieve ervaring opgedaan met vrijwilligerswerk in Oeganda. Ellen vertelt over hoe zij haar rol bij het project heeft ingevuld, over de begeleiding ter plekken en over waar ze allemaal over heeft nagedacht voordat ze vertrok.

Bij Doingoood zijn we natuurlijk enorm blij met vrijwilligers zoals Ellen. Een serieuze en gedreven dame, respectvol en bescheiden naar de lokale bevolking en zij heeft zich oprecht ingezet -met succes!- om te integreren in de lokale gemeenschap. De projectleider van Ellen’s project was heel erg blij met haar ondersteuning en kan niet wachten tot er weer zo’n topper komt.

Internationaal vrijwilligerswerk op zich is niet negatief. Het maakt veel uit voor welke organisatie je kiest, naar welk project je gaat, jouw kwalificaties, jouw eigen voorbereiding en jouw begeleiding ter plaatse.

Hoe maak je een verantwoorde keuze?

Hoe maak je nou een verantwoorde keuze? Vereniging Volunteer Correct (VVC) heeft richtlijnen opgesteld, waar de organisaties die hier lid van zijn zich aan moeten houden. Een branche organisatie voor internationaal vrijwilligerswerk en stages dus. De richtlijnen zijn bedoeld voor het promoten van verantwoord en duurzaam internationaal vrijwilligerswerk. Op de website van de VVC kan je per organisatie precies zien op welke manier zij voldoen aan deze richtlijnen.

Het probleem met weeshuizen

Better Care Network legt in de podcast ook uitgebreid uit wat het probleem is met de vele weeshuizen die zijn ontstaan, naar aanleiding van het aanbod van vrijwilligers. Weeshuizen waar kinderen worden gebruikt ter vermaak van vrijwilligers en waarbij de projectleiding de zakken vult.

Aan het verhaal van Better Care Network wil ik graag één ding toevoegen. Want het is niet zo dat alle weeshuizen slecht zijn. Als je deze podcast luistert, zou je kunnen denken dat er geen enkel weeshuis bestaat dat het beste voor heeft met de kinderen. En dat alle weeshuizen kinderen uitbuiten en veel geld opstrijken.

Sinds mijn eerste keer op Afrikaanse bodem, in 2005, heb ik het continent nog talloze malen mogen bezoeken. Ik heb in 2013-2014 ook zelf in Oeganda gewoond. Natuurlijk ken ik ook de vreselijke verhalen van corrupte weeshuizen en wanpraktijken.

Maar er zijn wel degelijk instellingen die het beste met de kinderen voor hebben waar zij voor zorgen. Instellingen waar kinderen met veel zorg en liefde tijdelijk worden opgevangen en waar de sociaal werkers zich enorm inzetten voor familiehereniging of een pleeg- of adoptiegezin voor de kinderen. Waar men daadwerkelijk een probleem probeert op te lossen in plaats van zichzelf te verrijken met westers donatie geld. Weeshuis is in dit verband overigens ook geen goede benaming, maar wel de meest bekende. Ik vind zelf ‘crisisopvang’ dan een betere naam voor dergelijke instellingen.

De wereld verbeteren

Internationaal vrijwilligerswerk is zeker wel een goed idee. Het is wel belangrijk dat je je buitenlandse avontuur op een realistische manier benadert.

Weet dat je niet ‘de wereld gaat verbeteren.’ Het is niet jouw rol en zeker niet jouw taak om veranderingen door te voeren. Wat naar jouw mening een verbetering zou zijn, kan dat juist helemaal niét zijn in de lokale cultuur of gemeenschap. Er is vaak een hele goede en logische reden waarom de dingen gaan zoals ze gaan. Alleen kan het heel goed zijn dat jij die reden (nog) niet weet of begrijpt.

Bereid je goed voor op het land en de cultuur waar je naartoe gaat. Welke taal spreekt men? Lees je in over de geschiedenis, religie en het politieke systeem van het land. Dat helpt je om onbedoelde blunders of te voorkomen en maakt dat je sneller verschillen zal begrijpen.

Doe niets waarvoor je niet gekwalificeerd bent

Stel je bescheiden op, bied je hulp aan en werk samen met je lokale collega’s. Initiatieven nemen is prima, maar respecteer hierbij juist de lokale systemen en gebruiken. Wees je ervan bewust dat de cultuur in Nederland weinig hiërarchisch is en dat er een systeem van (enigszins) gelijkheid bestaat. Je noemt je baas bij zijn of haar voornaam en als je ergens iets van vindt dan kan je dat meestal gewoon (zonder omwegen) zeggen.

In veel landen is er een duidelijke hiërarchie. De baas wordt met veel respect behandeld en bepaalt de gang van zaken. Altijd. Niemand gaat buiten de baas om. Nooit. Doe je dat als medewerker wel, dan ben je gewoon je baan kwijt. De baas wordt nooit met de voornaam aangesproken, wordt niet tegengesproken en er worden geen kritische vragen gesteld.

Voorkom onbedoelde schade

Bereid je voor. Hoe beter je voorbereid bent, hoe kleiner de kans is dat je onbedoeld ‘schade’ toebrengt. Realiseer je dat vrijwilligerswerk in het buitenland doen, écht iets anders is dan met je vrienden op vakantie gaan naar Ibiza.

Het is daarom jouw verantwoordelijkheid, en een goede organisatie zal jou daarbij helpen, om telkens bewuste keuzes te maken die bijdragen aan verantwoord en duurzaam vrijwilligerswerk.

Meepraten

Heb je een bijdrage aan dit onderwerp? We vinden het leuk om van je te horen! Neem gerust contact op met Ineke van Huuksloot, via ineke@doingoood.nl of via +31 6 5165 5665.

Wij maken gebruik van cookies